Sommige patronen wil je helemaal niet kwijt.

Niet ieder patroon hoeft doorbroken te worden. Ontdek wanneer eigenschappen als zelfstandigheid, controle en de lat hoog leggen je helpen als ondernemer – en wanneer ze je groei juist beginnen te beperken.

Doortje Paridaans-van de Ven

10/7/20266 min read

Patronen doorbreken, oude patronen loslaten, stoppen met gedrag dat je niet meer dient. We praten over patronen vaak alsof ze vooral in de weg zitten en alsof je, zodra je ontdekt dat je een bepaald patroon hebt, daar vervolgens ook vanaf zou moeten. Maar terwijl ik laatst naar het nummer Patronen van Zoë Livay luisterde, moest ik ineens aan iets denken wat ik ook regelmatig in mijn werk tegenkom: wat als je een bepaald patroon helemaal niet kwijt wilt, omdat het je ook ontzettend veel heeft gebracht?

Misschien heeft jouw zelfstandigheid ervoor gezorgd dat je überhaupt bent gaan ondernemen en je eigen bedrijf hebt opgebouwd. Misschien heeft de hoge lat die je voor jezelf legt ervoor gezorgd dat je heel goed bent geworden in wat je doet, of heeft jouw behoefte aan controle ervoor gezorgd dat je jarenlang overzicht hebt gehouden terwijl je bedrijf steeds verder groeide. Dan vind ik de vraag hoe kom ik van dit patroon af? eigenlijk helemaal niet zo interessant. Veel interessanter vind ik de vraag: helpt dit patroon mij nog op dezelfde manier in de fase waarin ik nu zit?

Een patroon kan ook een kracht zijn

Zelfstandigheid is daar voor mij persoonlijk een heel duidelijk voorbeeld van. Ik ben graag zelfstandig en ik ben daar eigenlijk ook best trots op. Als ik iets wil, ga ik uitzoeken hoe het werkt en probeer ik het voor elkaar te krijgen. Die eigenschap heeft me ontzettend veel gebracht en heeft er ook aan bijgedragen dat ik mijn eigen praktijk heb opgebouwd zoals die nu staat. Ik zou mijn zelfstandigheid dus helemaal niet kwijt willen, want het is gewoon een onderdeel van wie ik ben.

Tegelijkertijd merk ik op dit moment ook steeds duidelijker de andere kant ervan. Zelf iets uitzoeken vind ik namelijk helemaal niet moeilijk, maar hulp vragen, iemand anders mee laten kijken of gewoon een keer zeggen dat ik het zelf even niet weet, vind ik een stuk lastiger. Juist nu ik met mijn bedrijf verder wil groeien, merk ik dat ik daar iets in te leren heb. Niet omdat ik ineens minder zelfstandig moet worden, maar omdat ik ook wil kunnen toelaten dat iemand anders soms iets ziet wat ik zelf niet meer zie.

Dat is voor mij een belangrijk verschil. Ik wil zelfstandig zijn, maar ik wil niet dat mijn zelfstandigheid automatisch betekent dat ik alles alleen moet kunnen.

Wanneer begint iets wat je helpt toch te schuren?

Hetzelfde zie ik regelmatig terug in mijn praktijk. We komen bijvoorbeeld tijdens een sessie uit bij het hoog leggen van de lat en dan zegt iemand: “Ja, maar ik ga daar juist heel goed op. Ik vind het fijn om de lat hoog te leggen.” En eerlijk gezegd snap ik dat heel goed, want misschien heeft die hoge lat er juist voor gezorgd dat iemand kwaliteit levert, blijft doorgaan waar een ander stopt en ontzettend goed is geworden in zijn of haar vak. Misschien is dat zelfs een van de redenen waarom het bedrijf staat waar het nu staat.

Waarom zouden we daar dan automatisch vanaf moeten?

Hetzelfde geldt voor controle. We gebruiken dat woord al snel alsof het iets negatiefs is, terwijl controle je ook overzicht, rust en zekerheid kan geven. Zeker als ondernemer kan het jarenlang heel prettig zijn om precies te weten wat er gebeurt en zelf overal bovenop te zitten. Het wordt pas interessant wanneer je op een bepaald moment iets anders wilt, bijvoorbeeld meer ruimte in je agenda, taken uit handen geven of iemand aannemen, en je merkt dat je die controle eigenlijk helemaal niet kunt loslaten.

Dan zou ik niet meteen willen zeggen dat de controle weg moet. Ik zou veel liever onderzoeken wat die controle je brengt en wat er gebeurt op het moment dat je haar een beetje loslaat.

Wat gebeurt er als je het een keer anders doet?

Daar zit voor mij namelijk vaak de interessantste laag. Stel dat jij altijd de lat hoog legt en daar ook daadwerkelijk veel aan hebt gehad. Wat gebeurt er dan als iets een keer gewoon goed genoeg is? Kun je het daarna makkelijk loslaten of merk je dat er toch onrust ontstaat, omdat je bang bent dat de kwaliteit achteruitgaat, iemand iets van je vindt of je zelf het gevoel krijgt dat je niet genoeg hebt gedaan?

En als jij gewend bent om controle te houden, wat gebeurt er dan wanneer iemand anders iets van je overneemt en het net anders doet dan jij het zou doen? Kun je denken: prima, het resultaat is goed, dus ik laat het hierbij? Of merk je dat je toch wilt controleren, bijsturen of het uiteindelijk liever weer zelf doet?

Op zo'n moment kijken we niet meer alleen naar het zichtbare gedrag, maar naar wat er mogelijk onder de oppervlakte meespeelt. Welke overtuigingen of emoties zijn eraan verbonden, welke ervaringen heb je eerder opgedaan en waarom voelt een bepaalde manier van reageren voor jou zo logisch of misschien zelfs noodzakelijk? Dat is ook hoe ik in mijn werk graag naar verandering kijk. Niet vanuit het idee dat een patroon verkeerd is en dus weg moet, maar vanuit nieuwsgierigheid naar waarom het er überhaupt is en welke functie het voor jou heeft gekregen.

Het gaat niet om het patroon, maar om de keuze

Voor mij zit daar uiteindelijk de kern. Je hoeft niet minder zelfstandig te worden omdat je ontdekt dat je het lastig vindt om hulp te vragen en je hoeft ook niet ineens genoegen te nemen met half werk omdat je merkt dat je de lat hoog legt. De vraag is veel meer of je nog kunt kiezen wanneer je die eigenschap inzet en wanneer je ook iets anders kunt doen.

Kan ik zelfstandig zijn en hulp vragen wanneer dat mij verder brengt? Kan ik hoge kwaliteit belangrijk vinden en soms besluiten dat iets goed genoeg is? Kan ik graag overzicht houden en erop vertrouwen dat iemand anders een taak op zijn of haar manier uitvoert?

Wanneer je daarin kunt kiezen, ontstaat er ruimte. Maar wanneer je bewust iets anders wilt en toch merkt dat je eigenlijk steeds op dezelfde manier blijft reageren, kan iets wat je jarenlang heeft geholpen ineens gaan schuren met de fase waarin je nu zit.

Wat je hier heeft gebracht, hoeft je niet op dezelfde manier verder te brengen

Juist bij ondernemers vind ik dat interessant, omdat een bedrijf voortdurend verandert. Misschien heb je jarenlang alles zelf gedaan en was dat precies wat nodig was om je bedrijf op te bouwen. Misschien heeft jouw enorme verantwoordelijkheidsgevoel ervoor gezorgd dat klanten altijd op je konden rekenen, of heeft die hoge lat ervoor gezorgd dat je een bepaalde kwaliteit hebt neergezet waar je inmiddels om bekendstaat.

Maar wat gebeurt er wanneer je bedrijf verder groeit en jij ondertussen verlangt naar meer rust en ruimte? Of wanneer je iemand wilt aannemen, meer wilt delegeren, je prijzen wilt verhogen of zelf een andere rol binnen je bedrijf wilt innemen?

Je kunt aan de buitenkant van alles veranderen. Je kunt een nieuwe planning maken, iemand aannemen, je aanbod aanpassen of een nieuwe strategie bedenken. Maar wanneer jij vanbinnen nog steeds het gevoel hebt dat je alles zelf moet kunnen, overal verantwoordelijk voor bent of voortdurend controle moet houden, kan het zomaar gebeuren dat die verandering veel minder oplevert dan je had verwacht.

Dat is precies waarom mijn eigen kernzin steeds weer terugkomt in mijn werk: Je bedrijf groeit. Groei jij nog mee?

Niet omdat jij een ander mens moet worden zodra je bedrijf verandert, maar omdat een nieuwe fase soms wel iets anders van jou vraagt. Misschien gaat persoonlijke groei daarom veel minder over het steeds opnieuw wegwerken van delen van jezelf dan we soms denken. Misschien gaat het juist over jezelf steeds beter leren kennen, zodat je kunt herkennen wanneer een bepaalde eigenschap je helpt en wanneer precies diezelfde eigenschap je begint te beperken.

Welk patroon wil jij eigenlijk helemaal niet kwijt?

Misschien is het interessant om eens niet te beginnen bij iets aan jezelf waar je vanaf wilt, maar juist bij iets waar je trots op bent. Je zelfstandigheid, je doorzettingsvermogen, je verantwoordelijkheidsgevoel, de hoge lat die je legt of misschien juist de controle die je graag houdt.

Vraag jezelf eens af wat die eigenschap je tot nu toe heeft gebracht en waar ze je nog steeds helpt. En kijk daarna eens naar de fase waarin je nu zit: is er ook een plek waarop precies diezelfde eigenschap begint te schuren met waar je naartoe wilt?

Je hoeft daar niet meteen iets mee te doen en je hoeft al helemaal niet te besluiten dat het patroon weg moet. Misschien is het al genoeg om te ontdekken dat je het niet meer altijd op precies dezelfde manier nodig hebt als vroeger.

Dat is ook waar ik in mijn begeleiding met ondernemers graag naar kijk. Niet alleen naar wat je bewust anders wilt doen, maar juist ook naar wat er mogelijk onder de oppervlakte meespeelt wanneer je rationeel heel goed weet wat je wilt en toch merkt dat veranderen in de praktijk lastiger is dan gedacht.

Je bedrijf groeit. Groei jij nog mee?

Wil je onderzoeken wat er bij jou meespeelt in de volgende fase van je ondernemerschap? Dan kun je hier meer lezen over Werken met mij.